Có một khoảng thời gian sau 1970, dư luận ở miền Nam than phiền: cứ để Tổng Thống Thiệu ôm chân Mỹ kiểu này thi` có ngày mất nước. Thời điểm đó, trong quân đội, người ta chú y' đến Trung Tướng ?ổ Cao Trí, đương kim Tư Lệnh vùng III chiến thuật, một trong những người bạn chí thân của tôi. Thậm chí một số người coi tướng Trí là một viên tướng không mấy ủng hộ Tổng Thống Thiệu. Tôi không hiểu dư luận này bắt nguồn từ đâu. Chúng tôi thường tâm ti`nh với nhau tự do thoải mái, từ chuyện ti`nh duyên, dạy dỗ con cái, buồn phiền gia đi`nh đến chính trị và quân sự. Có một hôm Tướng ?ỗ Cao Trí bị cúm, nằm đắp chăn trên giường, tôi đến chơi không đúng lúc, tùy viên đem ghế tôi ngồi đối diện với anh thăm hỏi vấn an. Tôi co`n nhớ anh nói với tôi:

- Triều à, moa là thằng lính nhà binh không biết chính trị, nhưng moa thấy ông Thiệu lừng khừng quá. Hi`nh như ông ta không biết mi`nh muốn gi`. Hay là ông ta bị Mỹ khóa tay khóa chân. Hoặc ông ta tự mi`nh bán thân cho Mỹ rồi.

Tôi ngạc nhiên hỏi lại:

- Tại sao toa nói như vậy?

- Thi` chính toa cũng thấy và chắc toa co`n hiểu nhiều hơn moa.

- Chính Tướng Kỳ cũng có than phiền điều đó với moa vài lần. Nhưng biết làm sao bây giờ?

- Nếu moa làm một cuộc đảo chánh, toa thấy có nên không? Thú thật với toa từ khi mới có binh quyền trong tay cho đến ngày nay moa chưa hề đánh thua một trận nào. Tụi Mỹ kính phục moa về vấn đề nầy và chúng nó luôn luôn thỏa ma~n mọi yêu cầu của moa.

Tôi giật mi`nh suy nghĩ, ?ỗ Cao Trí nhi`n tôi ngạc nhiên vi` không thấy tôi trả lời. Trong khi tôi nghĩ rằng: thằng bạn mi`nh muốn dấn thân vào đại sự. Trước kia như tôi đa~ viết trong hồi ky' tập I, Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ có đề nghị với tôi hai lần nhưng tôi không thấy lo`ng mi`nh có chút lo lắng nào. Lần nầy có lẽ vi` ?ỗ Cao Trí với tôi thân thiết nhiều nên tôi có phần lo cho anh nhiều hơn là lo cho tôi. Sự im lặng của tôi gần cả phút làm nặng nề cho cả đôi bên. Tôi hỏi lại?

- Liệu toa có thể đảo chánh thành công không?

- ?ó là chuyện chơi đối với moa.

- ?ừng có đùa. Bộ toa đang lên cơn sốt nên nói sảng phải không?

- Ê, toa quên rằng moa là Tư lệnh quân đoàn III và Trung Tướng Minh là em út ruột của moa, hiện đang nắm quyền Tổng Trấn Saigon sao? Co`n bao nhiêu em út khác rải rác mà toa chưa biết. ?ời binh nghiệp của moa toa có biết sơ rồi. Phần toa, liệu có khả năng đảm nhận trọng trách lèo lái con thuyền quốc gia không?

- Khả năng thi` chắc chắn có, hơn nữa bạn bè đông, thừa sức hành xử đối phó với mọi vấn đề. Nhưng moa đề nghị tụi mi`nh nên suy nghĩ kỷ việc nầy. Khi toa hết bệnh mi`nh sẽ gặp lại bàn rộng hơn.

Một tuần sau đó, Trung Tướng Trí mời tôi dùng cơm trưa tại dinh Tỉnh Trưởng Biên Ho`a, vừa là tư gia tạm của ông vừa dùng làm văn pho`ng Bộ Tư Lệnh Quân ?oàn. Cơm dọn xong, tùy viên và người hầu biến mất. Chúng tôi tay đôi bàn việc tương lai, nhận định về những khó khăn chính trị, về nguy cơ quân sự do cộng sản Bắc Việt xâm nhập miền Nam khá nhiều, về chính sách Hoa Kỳ thi` chúng tôi chỉ đoán mo`. ?iều chúng tôi biết chắc là Mỹ muốn có một nhà la~nh đạo của miền Nam sẵn sàng bán mi`nh cho họ. ?ối với Việt Nam yếu tố Mỹ vô cùng quan trọng vi` sự hiện diện của năm trăm ngàn quân, vi` số tiền và vũ khí viện trợ. Nhưng ngược lại lấy trí mà suy thi` đối với Mỹ yếu tố Việt Nam cũng có tầm quan trọng tại vi` sao?

Nhi`n lại cuộc chiến ?ông Dương những năm 45-54, Pháp thua trận tại Paris chớ không phải tại ?iện Biên Phủ. Phong trào đo`i ho`a bi`nh cho ?ông Dương làm tê liệt nước Pháp hằng ngày, làm sụp đổ chính phủ liên tục. Cho đến ngày Mendes France bị bắt buộc ky' hiệp ước Ho`a Bi`nh với cộng sản Bắc Việt vào giờ cuối cùng của đêm khuya sắp chấm dứt hội nghị, chỉ vi` lời hứa với Quốc Hội trước khi đi Genève: giá nào cũng phải có hiệp ước Ho`a Bi`nh. Nếu Mendes France trở về Pháp tay không thi` nội các của ông phải cuốn gói ra đi. Yếu tố Việt Nam đối Với Mỹ quan trọng là vi` phong trào phản chiến ngày càng ồn ào chia rẽ nước Mỹ, Dân Biểu và Thượng Nghị Sĩ Mỹ muốn giữ ghế phải chạy theo sự đo`i hỏi của cử tri. Người Mỹ không muốn đưa con cái mi`nh đi ti`m cái chế ở Việt Nam nữa. Nếu có một chính quyền mạnh ỏ Miền Nam Việt Nam, nếu tập thể quân đội kiên cường anh dũng có được Tướng La~nh chỉ huy xứng đáng, thi` Việt Nam Cộng Ho`a hùng mạnh sẽ giúp chính quyền Mỹ mạnh dạn giải thích với nhân dân của họ, thi` bọn phản chiến khó sách động quần chúng.

?ổ hết tội lỗi cho đồng minh Mỹ bỏ rơi Việt Nam Cộng Ho`a cũng đúng, nhưng ta nên xét lại mi`nh đa~ góp đủ phần để cho phép Mỹ giúp ta hết ti`nh chưa? Cái khó là làm cho quyền lợi của mi`nh phù hợp song song với quyền lợi của Mỹ trong giai đoạn đó. Vấn đề là nếu ta có đủ sức mạnh để đương đầu và có đủ khả năng thúc đẩy toàn dân đoàn kết thi` thời cuộc có thể chuyển hướng ngược vo`ng, phần lợi về ta. Chính sách của Mỹ thay đổi tùy thuộc nhiều yếu tố ngoại lại, giải pháp nào có lợi cho nước Mỹ thi` họ chọn.

Theo chủ quan của Trung Tướng ?ỗ Cao Trí thi` ông có thể tạo được sự đoàn kết trong quân đội và cũng theo chủ quan của tôi thi` đông đảo bạn bè có thừa khả năng đặt nhiều kế hoạch kích thích toàn dân tham gia xây dựng kinh tế, thực hiện công bằng xa~ hội, phá vỡ môi trường hoạt động và tuyên truyền của cộng sản. Chúng tôi bàn thảo sâu rộng, đắn đo cũng nhiều. Cuối cùng quyết định thực hiện kế hoạch thay Tổng Thống Thiệu. Tướng ?ỗ Cao Trí âm thầm và khéo léo chuẩn bị hành động, nhưng dường như Nguyễn Văn Thiệu đánh hơi thấy một điều gi` đó, tôi chưa biết ro~ nhưng tôi có linh cảm như thế.

Rồi có một ngày Trung Tướng Trí có vẻ lo ngại vừa thông báo vừa hỏi y' tôi về đề nghị của cố vấn Mỹ, yêu cầu anh đưa trực thăng của mi`nh vào ba~i đáp của Mỹ để họ giữ an ninh giùm. Tôi hỏi ngược Tướng Trí: “Toa giữ an ninh cho cả một vùng III được mà giữ anh ninh cho một chiếc trực thăng của toa không được sao?” Liền sau đó, Trung Tướng Trí đổi hết phi đoàn trực thăng của ông thay bằng những bà con xa gần trong đó có Thiếu Tá ?ẳng vai chú của ?ỗ Cao Trí. Một tuần lễ sau Trí lại hỏi: “Mỹ bảo moa không chịu đưa trực thăng vào ba~i đậu cho nó giữ an ninh giùm mi`nh không chịu vậy thi` trước khi bay đưa cho tụi nó kiểm máy lại giùm, y' toa nghĩ sao?

Bất cứ một người bi`nh thường nào cũng phải đánh hàng trăm dấu hỏi, trừ hai người chúng tôi mù mờ, u mê vi` y' trời xui khiến hay là số mạng của ?ỗ Cao Trí đến hồi sắp tận, chúng tôi đồng y' nghĩ rằng: Trực thăng do Mỹ sản xuất, thợ sửa máy bay của mi`nh do Mỹ huấn luyện, thi` bây giờ đưa trực thăng cho họ kiểm máy là hợp ly' và bi`nh thường. Hai ngày sau trực thăng nổ cháy. Toàn bộ phi hành đoàn theo Trung Tướng ?ỗ Cao Trí đều tử nạn.

Khoảng 10 giờ trưa ngày hôm đó tôi đang làm việc tại Tổng Tham Mưu, ?ại Tá Trần Kim Hoa, Chánh Vo~ Pho`ng Phủ Thủ Tướng, hiện định cư ở Texas, điện thoại cho tôi báo tin nói: “Ông bạn của ông chết rồi” Tôi hỏi gặn: Ông bạn nào? Bên kia đầu dây trả lời ngắn gọn: “Thi` ông Trung Tướng Tư Lệnh bạn của ông đó”. Tôi đờ người bỏ ống nghe xuống, bước ra cửa về.

Thông báo chính thức của chính phủ trên đài phát thanh và truyền hi`nh là trực thăng của vị Tư Lệnh Quân ?oàn III bị hỏa tiễn Việt Cộng bắn rơi. Ma~i về sau này, anh ruột của ?ỗ Cao Trí là nha sĩ ?ỗ Cao Minh, hiện định cư tại Pháp, to nhỏ cho tôi biết về một lời tâm sự của ?ại Tá Chiêm, đàn em của Tướng Trí, Phụ trách ban anh ninh phủ Tổng Thống tường thuật với ?ỗ Cao Minh như sau: Sáng hôm đó ky' giả tuần báo Newsweek, ông Francois Sully, diện kiến Tổng Thống Thiệu đúng 8 giờ, sau đó ky' giả nầy có hẹn với Trung Tướng ?ỗ Cao Trí lúc 9 giờ để tháp tùng đi thi sát mặt trận Campuchia. Theo thông lệ mọi người vào diện kiến các cấp la~nh đạo cũng phải để xách tay lại văn pho`ng bí thư hay tùy viên. Francois Sully gia~ từ Tổng Thống xách cặp của ông ra đi. Không hiểu giữa thời gian đó, có ai bỏ bom nổ chậm trong cặp không?

Ai giết Trung Tướng ?ổ Cao Trí? Việt Cộng chăng? Người Mỹ chăng? Tổng Thống Thiệu chăng? Cho tới nay, chưa có một cuộc điều tra nào khả dĩ khẳng định chính xác nguyên nhân cái chết của Tướng ?ỗ Cao Trí. Tôi nghĩ chỉ có Thượng ?ế mới trả lời được thắc mắc tại sao chiếc trực thăng của Tướng Trí lâm nạn mà thôi.

Võ Long Triều
Trích Hồi Ký Võ Long Triều - Tập II- 8
Việt Nam on line
Ngày 21 tháng 10 năm 2007

Tướng Hiếu, Một Thiên Tài Quân Sự?
Các Tướng Lănh QLVNCH
generalhieu.com